Waarom je kat ineens niet meer op de kattenbak gaat

Je kat gebruikte jarenlang keurig de kattenbak, en nu vind je ineens een plasje op de badmat of een hoopje achter de bank. Dat is frustrerend, maar je kat doet dit niet om je te pesten. Katten zijn van nature zeer zindelijk, dus als ze hun bak links laten liggen, is er bijna altijd een duidelijke reden.

Het goede nieuws: in de meeste gevallen kun je de oorzaak achterhalen en het probleem oplossen. Hieronder lees je wat er vaak achter zit en hoe je het rustig en stap voor stap aanpakt.

Eerst uitsluiten: lichamelijke klachten

Begin altijd bij de gezondheid. Een blaasontsteking, blaasgruis, nierproblemen of diabetes kunnen ervoor zorgen dat je kat vaker of pijnlijk moet plassen. Een kat die pijn voelt in de bak, gaat die bak soms associëren met dat ongemak en zoekt een andere plek. Ook darmproblemen, verstopping of gewrichtsklachten bij oudere katten spelen vaak een rol: een hoge rand kan dan simpelweg te moeilijk zijn.

Zie je je kat vaak op en neer lopen naar de bak, kleine beetjes plassen, bloed in de urine of hoor je hem miauwen tijdens het plassen? Ga dan snel naar de dierenarts. Vooral bij katers kan een verstopte urinebuis binnen korte tijd gevaarlijk worden.

De bak zelf voldoet niet

Is je kat gezond, kijk dan kritisch naar de kattenbak. Katten zijn kieskeurig over hygiëne. Een bak die niet dagelijks wordt schoongemaakt, ruikt voor hen al snel onaangenaam. Ook een nieuw soort grit, een geurtje in de korrels of een overstap naar een bak met deksel kan genoeg zijn om je kat af te schrikken.

Daarnaast telt de plek. Een bak naast de wasmachine, in een drukke gang of vlak bij de voerbak voelt voor veel katten niet veilig of prettig. Ze willen rustig hun behoefte kunnen doen, met overzicht en een vluchtweg.

• Schep de bak minstens één keer per dag uit
• Houd één bak per kat aan, plus één extra
• Kies een rustige plek, uit de buurt van eten en water
• Gebruik bij voorkeur ongeparfumeerd, fijn grit
• Verander niet te veel tegelijk

Stress en veranderingen in huis

Katten zijn gewoontedieren. Een verhuizing, verbouwing, nieuwe huisgenoot, baby of een ander huisdier kan ze flink uit balans brengen. Soms is de trigger subtieler, zoals een buurkat die door het raam naar binnen kijkt. Stress uit zich dan in plassen op plekken die sterk naar jou ruiken, zoals je bed of kleding.

In huishoudens met meerdere katten kan het ook zijn dat één kat de bak bewaakt en de andere blokkeert. Let eens op of een van je katten de toegang tot de bak in de gaten houdt. Meer bakken op verschillende plekken helpt dan vaak al. Wil je meer lezen over wat katten nodig hebben om zich thuis prettig te voelen, dan vind je op dehuisdiertoppers nuttige informatie over de behoeftes van verschillende huisdieren.

Markeren of plassen: het verschil

Het helpt om te weten of je kat plast of markeert. Bij gewoon plassen zit je kat gehurkt en laat hij een plas achter op een horizontale ondergrond. Bij markeren staat hij rechtop, trilt met zijn staart en spuit een kleine hoeveelheid urine tegen een verticaal oppervlak, zoals een muur of deur.

Markeren heeft vaak te maken met territorium en onzekerheid. Niet gecastreerde katten markeren veel vaker, dus castratie of sterilisatie kan een groot verschil maken. Bij gecastreerde katten wijst markeren meestal op stress.

Zo pak je het stap voor stap aan

Laat eerst de dierenarts kijken, zodat je zeker weet dat er geen medisch probleem speelt. Maak daarna de plekken waar je kat heeft geplast grondig schoon met een enzymreiniger. Gewone schoonmaakmiddelen met ammoniak ruiken voor een kat juist naar urine en lokken hem terug.

Pas vervolgens de kattenbak aan: schoner, groter, op een rustiger plek, met het grit dat je kat het fijnst vindt. Verander één ding tegelijk, zodat je ziet wat werkt. Probeer daarnaast bronnen van stress te verminderen en bied je kat voldoende rustplekken, speeltijd en hoogte om overzicht te houden.

Straf je kat nooit. Boos worden of zijn neus in de plas duwen maakt hem alleen angstiger, waardoor het probleem vaak erger wordt. Beloon hem liever rustig als hij de bak wel gebruikt.

Geduld loont

Zindelijkheidsproblemen verdwijnen zelden van de ene op de andere dag. Geef je kat een paar weken om aan veranderingen te wennen en houd bij wanneer en waar ongelukjes gebeuren. Zo herken je patronen sneller. Blijft het probleem bestaan, dan kan een gedragsdeskundige voor katten met je meekijken. Met wat speurwerk en geduld vindt de meeste kat zijn weg terug naar de bak, en jij weer een huis zonder onaangename verrassingen.